“De invulling van je pensioen is van invloed op je gezondheid”

13 juni 2014|Posted in: Interview, Leefjepensioen.nl

Of je gezond blijft na je pensionering is afhankelijk van drie zaken; je geestelijke, lichamelijke en sociale fitheid. “Je bent alleen succesvol in het verouderingsproces als je kunt denken, lopen en sociaal participeert”, aldus Andrea Maier hoogleraar interne geneeskunde en gerontologie (wetenschap van het ouder worden) aan het VUmc. Ze vertelt in een interview met leefjepensioen.nl waarom de één er wel in slaagt om gezond te blijven tijdens zijn of haar pensionering en de ander niet. Het goede nieuws? Je hebt dat gedeeltelijk zelf in de hand!

We zijn nog niet ingespeeld op pensionering

Met pensioen gaan is een mijlpaal aldus Andrea Maier – of in haar eigen woorden een life event. Met pensioen gaan is volgens haar net zo ingrijpend als voor het eerst naar school gaan of achttien worden. Het enige verschil is dat we op pensionering veel minder goed inspelen dan op deze andere gebeurtenissen. “Als je kinderen hebt die voor het eerst naar school gaan, dan begeleid je je kind richting hun schooltijd. Maar op de pensionering zijn we nog niet ingespeeld. Werkgevers beginnen wel actiever te worden op dat punt, maar er zijn nog steeds erg weinig specifieke programma’s die mensen naar hun pensioen begeleiden.” Volgens Maier is dat gek. Een groot deel van ons leven vullen we werkend in en als dat opeens wegvalt, dan valt daarmee ook onze dagelijkse structuur weg. We moeten ons leven opeens opnieuw invullen. Dat moet je zelf – of met een beetje hulp – in goede banen leiden.

De succesfactoren voor ons verouderingsproces

Volgens Maier is de manier waarop je de periode na je pensioen invult medebepalend voor hoe gezond je blijft. “Je bent alleen succesvol in het verouderingsproces als je kunt denken, lopen en sociaal participeert”, vertelt Maier. “Die drie zaken beïnvloeden elkaar ook. Als één van de drie bijvoorbeeld wegvalt, dan ontstaat er een glijvlucht naar de afhankelijkheid.” Volgens Maier moet je de drie zien als de punten van een driehoek. En een driehoek zou simpelweg geen driehoek meer zijn als één van die hoeken zou wegvallen. Ze verduidelijkt die onderlinge afhankelijkheid aan de hand van een voorbeeld. Als iemand zijn of haar heup breekt, dan kun je tijdelijk niet meer lopen. Uitgerekend één van de drie pijlers. Hierdoor zal je ook minder makkelijk participeren op sociaal gebied en dat is uiteindelijk ook niet gezond voor de geest.

De verschillende wegen na pensioen

Uit onderzoek blijkt dat mensen na hun pensionering verschillende wegen kunnen inslaan op het gebied van hun leefstijl. “We merken dat heel veel mensen na hun pensionering meer alcohol gaan drinken en minder bewegen. Daardoor ontwikkelen zich ziektes. Dat terwijl je je pensionering juist als een kans kan zien om je leefstijl ten goede te veranderen. Het kan namelijk lastig zijn om je leefstijl te veranderen op het moment dat je nog werkt, omdat je werk zoveel invloed op je leefstijl heeft.” Grofweg blijkt dat mensen na hun pensionering drie verschillende wegen kunnen inslaan op het gebied van hun leefstijl; de één verandert niets, de ander gaat gezonder leven, terwijl weer een ander de touwtjes laat vieren.

Risicogroepen

De groep waar deze veranderingen, volgens Maier, het vaakst tot ziektes leiden zijn mensen uit de lagere sociale klassen. “Bouwvakkers bijvoorbeeld”, illustreert ze. “Hun werk vraagt veel lichamelijke activiteit, maar hun eetgedrag is vaker ongezond. Daarbij wordt ook vaak gerookt en alcohol gedronken. Als zij stoppen met werken moet het leven opnieuw worden ingericht, dat kan een opgave zijn. Wat geprobeerd moet worden om te voorkomen is dat het gewicht door te weinig beweging toeneemt en daarmee de kans op ziektes ook. Dat is natuurlijk heel zwart wit gesteld”, besluit Maier. Maar het idee is duidelijk. In sommige gevallen kan je een ongezonde leefstijl opvangen tijdens je werkende leven, maar wordt deze problematisch als je werkende leven ophoudt.

Mensen zijn de minst actieve diersoort

Gek is het niet dat veel mensen na hun pensionering – maar ook daarvoor al – vallen voor een ongezonde leefstijl. Dat komt doordat een ongezond leven te aantrekkelijk wordt gemaakt, volgens Maier. “Mensen zijn de minst actieve diersoort. Als we honger hebben, dan gaan we gewoon naar de supermarkt. We hoeven niet meer te jagen. Als de bushalte te ver van ons huis is dan klagen we. Terwijl we ook de fiets zouden kunnen nemen. En een winkelcentrum heeft niet voor niets roltrappen. Anders zouden we niet eens naar de eerste verdieping gaan. Zelfs het personeel in het ziekenhuis neemt de lift in plaats van de trap. Daarnaast wordt onze sociale samenhang steeds minder. We hoeven voor sociaal contact de deur niet meer uit, maar kunnen alles vanachter onze computer regelen. Kortom: we hebben een hele ongezonde leefstijl en die betalen wij met veel leeftijd gerelateerde ziektes.” We ondermijnen dus steeds het motto van Maier: “lopen, denken en sociale participatie”.

 

6 Tips voor levensverjonging

“Een goede leefstijl is gezondheids- en levensverlengend”, vervolgt Maier. “Stel, je eet als 60-jarige al geruime tijd voldoende groenten en fruit, je rookt niet, beweegt voldoende en drinkt matig alcohol, dan is dat vergelijkbaar met een levensverjonging van veertien jaar! Mits je daarmee vroeg start en dat tenminste tien jaar volhoudt. Hoe ziet dat er dan concreet uit?, is een logische volgende vraag. Maier vat haar tips samen:

  1. Beweeg tenminste dertig minuten matig intensief per dag! “In Nederland is de norm dat je vijf dagen van de week dertig minuten per dag matig intensief moet bewegen. Dat betekent stevig doorwandelen en flink achter de hond aanrennen zodat je hartslag en ademhaling hoger wordt. Dus als je met pensioen gaat dan kun je je afvragen: voldoe ik daar wel aan? Als we daar eerlijk over zijn dan doen maar weinigen onder ons dit. En dat is slecht voor onze gezondheid. Zoek daarom uitdagingen in je dagelijks leven. Neem dus de trap in plaats van de lift. Pak wat vaker de fiets in plaats van de bus. Daarnaast kan een stappenteller een goede confrontatie met jezelf zijn. Dan word je door een objectief apparaat geconfronteerd met je (in)activiteit. Daarnaast kan het een goede motivatie zijn om meer te bewegen, omdat je heel goed kan zien of je vooruit gaat.”
  2. Houd je voeding in de gaten! “Net zoals dat er richtlijnen zijn voor je beweging, zijn er richtlijnen voor gezonde voeding. Vraag jezelf af of je bent aangekomen de afgelopen jaren en of je daar wat aan moet doen. Zo ja, dan kan je gaan sporten, maar kijk ook naar je voeding.
  3. Blijf maatschappelijk actief! “Het is goed om te bedenken hoe je actief blijft na je pensionering. Wat zou je willen doen en kan je daar voor je pensionering al meer starten. Er zijn genoeg sport- en hobbyclubs via de gemeente te vinden. Je bent niet de enige die ’s ochtends alleen zit. Zoek dus mensen op met dezelfde interesses en breng nieuwe vriendschappen op gang.”
  4. Laat je ritme los, maar laat niet alles varen! “Als je stopt met werken, kun je je ritme loslaten. Mits je daar een ander ritme – dat afgestemd is op je nieuwe activiteiten – voor in de plaats brengt. Mensen hebben namelijk uiteindelijk toch structuur nodig.”
  5. Maak afspraken met jezelf! “Het jammere aan dit verhaal is dat gedragsveranderingen heel moeilijk zijn. Er is altijd een smoes waarom je iets niet zou doen. Het werkt niet als je zegt: “het is wel leuk om na mijn pensionering wat vaker naar de sportschool te gaan”. Je moet echt duidelijke afspraken met jezelf maken. Dus maak je plannen concreet: “ik ga twee keer in de week naar de sportschool”.
  6. Zie je pensionering als een kans! “Je pensionering is een soort tweede jeugd. Waar je tijdens je eerste jeugd voor het eerst een meisje zoende, ga je nu andere nieuwe dingen ontdekken. Kijk dus actief hoe je deze volgende levensstap gaat invullen, maar zie het vooral als een kans. Het moet namelijk een cadeau zijn om in je tweede jeugd te zitten. Je kunt je talenten bijvoorbeeld gebruiken op maatschappelijk gebied. Je kunt tijdens je pensionering echt wat betekenen! En als je actief blijft, dan heb je een grotere kans dat je nog heel wat jaren zonder ziektes voor de boeg hebt. Dus ga die benutten!”

Vul je pensioen bewust in

“Dus iedereen moet zich dus eigenlijk afvragen: beweeg ik voldoende, eet ik gezond genoeg, wat is mijn maatschappelijke functie na mijn pensionering en hoe zit mijn sociale netwerk in elkaar? Al die dingen hangen namelijk samen met de drie punten van de driehoek: denken, lopen en participeren. Als je zorgt dat je op al die punten actief blijft, dan kun je leeftijd gerelateerde ziektes voorkomen of in ieder geval uitstellen.”

Leave a Reply


You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*