Negen broers en zussen in de mantelzorg

22 mei 2013|Posted in: Goedenwel.nl, Interview

Als de moeder van Elly Rijnbeek in de zomer van 2009 ernstig in de war raakt en de zorg voor haar dementerende man niet meer aankan, nemen Elly en haar acht broers en zussen de dagelijkse zorg voor hun ouders op zich. Hoewel vele handen licht werk maken, ontdekt Elly ook dat het soms lastig kan zijn om met zijn negenen te mantelzorgen.

‘Door de beginnende alzheimer van mijn vader moest mijn moeder opeens voor twee mensen denken’, begint Elly het verhaal van haar ouders. ‘Mijn vader vergat alles. Hij vroeg wel tien keer op een dag: “wat voor dag is het vandaag?”. In de zomer van 2009 stortte mijn moeder in. Het zorgen voor mijn vader was te zwaar voor haar geworden. Ze raakte in een delier, een soort kortsluiting in de hersenen. Hierdoor kon mijn moeder werkelijkheid en wanen niet meer van elkaar onderscheiden. Ze probeerde bijvoorbeeld met de afstandsbediening van de televisie de lampen aan te doen. In principe is een delier tijdelijk, maar mijn moeder is vanuit haar delier in een vasculaire dementie gegleden. Waar de alzheimer bij mijn vader heel sluipend verliep, raakte mijn moeder van de ene op de andere dag haar geheugen kwijt.

‘Totdat mijn moeder in een delier raakte was mijn vader de zwakkere partij; mijn moeder zorgde voor hem. Opeens draaiden de rollen om. Mijn moeder kon niet alleen niet meer voor mijn vader zorgen, maar ook niet meer voor zichzelf. Het broze bouwwerk van mijn ouders stortte in. Dat was het moment waarop wij – mijn acht broers, zussen en ik – opeens mantelzorgers waren. Er kwamen dingen op ons pad die nieuw voor ons waren; de omgang met onze dementerende ouders, het circus van indicaties en zorg, de taakverdeling en de vastgeroeste patronen binnen de familie.

‘Meeste stemmen gelden geen ideale manier van beslissen als het gaat om de reanimatie van je vader’

De communicatie was het lastigste aan mantelzorgen met een groep broers en zussen, vertelt Elly. ‘Het was heel moeilijk om met negen mensen een knoop door te hakken. Het lukte wel, maar vaak op basis van “meeste stemmen gelden”. Dat is geen ideale manier van beslissen als het gaat om gevoelige dingen zoals de reanimatie van je vader. Als één zus dan zei: “ik wil wel dat mijn vader gereanimeerd wordt” en de andere acht gaven aan dit niet te willen, dan kun je dat niet zomaar doordrukken met meeste stemmen gelden. Dat suddert dan onderhuids door. Voor dat soort beslissingen moet je echt meer ruimte nemen. Het punt is dat je niet altijd veel tijd hebt om een besluit te nemen. Met die reanimatie bijvoorbeeld; mijn vader moest met de ambulance naar het ziekenhuis vervoerd worden. Toen werd aan mijn broer gevraagd: “moet je vader gereanimeerd worden?”. Dan had hij een paar minuten om ja of nee te zeggen.

‘Eén zus van mij stond vaak alleen in haar besluiten. Die heeft zich aangepast aan de rest van het gezin en regelmatig haar gevoelens ingeslikt. Je gaat geen ruzie maken als je ouders nog in leven zijn, want dat doet hen verdriet. Om de harmonie te bewaren houdt iedereen zich in. Dat is goed om te zorgen dat het zorgproject doordraait, maar er moeten niet teveel emoties binnen gehouden worden.’ In het geval van de zus van Elly borrelde er na het overlijden van beide ouders opgekropte frustratie naar boven. Dusdanig dat er nu geen contact meer is tussen de zus en de rest van de familie. ‘Het is heel jammer dat het zo is gelopen. Vooral omdat we het misschien hadden kunnen voorkomen. Mijn zus heeft er zelf voor gekozen om zich niet te uiten, maar misschien was zij wel over de brug gekomen als wij haar meer ruimte hadden gegeven. Dat is daarom ook iets wat ik wil meegeven aan andere mantelzorgers: zorg dat er voor iedereen ruimte is om zijn of haar zegje te doen. Ook als er weinig tijd is.’

Niet wachten tot een situatie zich voordoet

‘Daarbij zijn er dingen, zoals de zelfbeschikking van je ouders, die je niet pas hoeft te bespreken als ze zich voordoen. Je kunt van te voren al polsen hoe iedereen over bepaalde zaken denkt en dat met je ouders bespreken. Als je niet weet wat je ouders denken dan krijg je van die discussies waarin wordt gezegd: “ik weet zeker dat ma dit en dit had gewild” en waarin een ander zegt: “nee, ma had dit en dat gewild”.’

‘Later dacht ik: het is eigenlijk goed als je iemand binnen de familie aanwijst die eindverantwoordelijk is bij het nemen van besluiten. Dat je zegt: “jongens we moeten in de mantelzorg rondom onze ouders veel besluiten gaan nemen. Het is daarom handig om iemand aan te wijzen die beslissingsbevoegdheid heeft. Anders kunnen die besluiten ellenlang gaan duren en dat is in niemands belang.” In ons geval pakte mijn broer op een gegeven moment die rol op. Hoewel, hij pakte die rol niet zozeer, dat ontwikkelde zich op natuurlijke wijze. Maar het is nog beter als je dat van te voren bespreekt.’

Schuivende rollen in de mantelzorg

‘Qua communicatie was het dus weleens een nadeel om met zijn negenen te zijn, maar qua taakverdeling ervaar ik het echt als een voordeel. Met negen kinderen heb je alle talenten wel in huis. De één kan goed organiseren, de ander communiceert juist goed met artsen, een derde is een ster in poetsen en een vierde verzint leuke uitstapjes voor de ouders. In die zin is het een aantrekkelijke situatie om met een groot gezin de zorg te verdelen. Wat ik ook mooi vond om te zien is dat vaste rollen binnen het gezin kunnen gaan schuiven in de mantelzorg. Zo had mijn oudste zus nooit zo’n goede relatie met haar ouders, maar omdat zij veel van de zorg op zich heeft genomen is de relatie met haar moeder beter geworden. Waar mijn moeder vroeger tegen haar zei: “ga jij maar weg, want als jij er bent heeft iedereen ruzie”, heeft ze uiteindelijk toch waardering gekregen. Dat op het allerlaatste moment de relatie nog goed kan komen, vind ik mooi om te zien. Ik denk ook dat het veel voor mijn zus heeft betekend om in het reine te komen met haar moeder.’

Leave a Reply


You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*